Simbol Beograda ponovo na starom mestu

, CULTURE

Svi Beograđani koji vole da šetaju Kalemegdanom, nisu mogli a da prethodnih meseci ne primete da njegovoj lepoti fali onaj njegov glavni čuvar — Pobednik. A kako i ne bi kada svoje mesto nije napuštao još od kada ga je zauzeo. Posle detaljnog ’doterivanja’, svima nama poznata muška figura sa sokolom u levoj i mačem u desnoj ruci, ponovo će biti na Kalemegdanskoj tvrđavi, od četvrtka 13. februara. Skulptura je demontirana u oktobru prethodne godine i poslata na restauraciju i rekonstrukciju u atelje vajara Zorana Kuzmanovića u Smederevu.

Njujork ima Kip slobode, Rio de Žaneiro Hrista Spasitelja, a Beograd Pobednika.

Pogled sa Kalemegdana 1965. godine

Trijumfalni spomenik podignut je 1928. godine na Gornjem gradu Beogradske tvrđave, povodom proslave desetogodišnjice proboja Solunskog fronta. Bronzani spomenik tvorevina je Ivana Meštrovića, dok je postament delo arhitekte Petra Bajalovića. Spomenik je prvo zamišljen kao fontana koja će biti postavljena na Terazijskom platou, tadašnjem Trgu prestolonaslednika Aleksandra. Za jednu od lokacija razmatran je i Pozorišni trg, današnji Trg Republike, ali se smatralo da nago telo treba skloniti od očiju javnosti. Predviđeno je da fontana bude izrađena od kamena, sa postamentom od četiri lavlje figure na čijim leđima bi počivao ovalni bazen, dok bi se iz središta fontane uzdizao stub na čijem vrhu bi se nalazila statua Pobednika.

Početak Prvog svetskog rata prekinuo je radove na fontani, nakon čega je Meštrović napustio Beograd. Nakon završetka rata, finansijske prilike su bile znatno loše, zbog čega opština nije mogla da obezbedi novac za izgradnju fontane. 1927. godine pitanje spomenika ponovo postaje aktuelno. Nakon početka pripremnih radova na postavljanju spomenika izbio je skandal jer je beogradska javnost osporavala postavljanje spomenika na Terazijama. Tadašnjoj javnosti bilo je nezamislivo da u sred centra grada bude figura nagog muškarca „koja može uticati na moral beogradskih devojaka“ pa su davali čak i predloge da ga treba obući. Nakon duge polemike, odlučeno je da spomenik dobije svoje mesto na platou Gornjeg grada Beogradske tvrđave. U spomen proboju Solunskog fronta, 7. oktobra 1928. godine, tačno u podne, zvanično je otkriven Pobednik. Podignut je na visinu od 17 i po metara, jasno je, ne zato da se bolje vidi već da se vidi što manje.

Do 2019. godine rađeno je samo čišćenje spomenika od grafita i zaprljanosti, a izvršeni su i sitni radovi na sanaciji spomenika. Tokom prethodne godine uočeno je da je spomenik pretrpeo velika oštećenja, sa čime su se složili Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda i eksperti Građevinskog fakulteta u Beogradu. Zanimljivo je da su oni primetili 30 rupa od metaka koji su svedoci burne istorije našeg grada.

Nakon 127 dana, Pobednik će ponovo pozdravljati Beograđane sa svog mesta.